اهداف آموزش و پرورش دوره ی ابتدایی بر اساس مصوبات رسمی

اهداف آموزش و پرورش دوره ی ابتدایی مجموعه‌ای از جهت‌گیری‌های رفتاری و شناختی هستند که مسیر یادگیری کودک را از پایه اول تا ششم روشن می‌کنند. طبق مصوبه ششصد و چهل و هفتمین جلسه شورای عالی آموزش و پرورش، مدیران، برنامه‌ریزان و معلمان دبستان وظیفه دارند تمامی فعالیت‌های آموزشی و پرورشی خود را طوری ساماندهی کنند که دانش‌آموز تا پایان پایه ششم به این قابلیت‌های اساسی دست یابد.

برای تدوین برنامه‌های کلاسی و اجرایی، آشنایی با اصول برنامه ی درسی ملی به عنوان سند بالادستی ضرورت دارد. این چارچوب مشخص می‌کند که فرایند یاددهی و یادگیری در مقطع ابتدایی نباید تنها به انتقال محفوظات خلاصه شود، بلکه باید شایستگی‌های پایه‌ای کودک را در تمام ساحت‌های وجودی او تقویت کند. سیاست‌گذاری‌های کلان در تارنمای رسمی وزارت آموزش و پرورش نیز همواره بر یکپارچگی این ساحت‌ها تأکید دارند.

جایگاه اهداف دوره ی دبستان در ساحت اعتقادی و عبادی

تربیت اعتقادی در مقطع دبستان از شناخت قلبی پروردگار به عنوان بهترین یاور و مهربان‌ترین مونس آغاز می‌شود. دانش‌آموز در این دوره، اصول دین را در حد درک کودکانه فرامی‌گیرد و با مفاهیمی مثل معاد و پاسخگویی انسان در برابر خداوند آشنا می‌شود. شناخت زمان‌ها و مکان‌های متبرک، انس با مساجد و احترام به اولیای الهی و شهدای راه حق، از نشانه‌های رفتاری دستیابی به این اهداف است.

در حوزه تکالیف فردی، دانش‌آموز توانایی روخوانی روان قرآن کریم و حفظ برخی سوره‌های کوتاه را به دست می‌آورد. آشنایی اولیه با حلال و حرام، تمایز محرم و نامحرم و ادای درست نمازهای یومیه از دیگر انتظارات این دوره به شمار می‌رود. برای دختران، توجه به سن تکلیف، تقلید و اقامه نمازهای واجب با اشتیاق شخصی در سال‌های پایانی دبستان مد نظر قرار گرفته است.

اهداف اخلاقی دوره دبستان و پرورش منش فردی

حیطه اخلاقی در مقطع ابتدایی، شاکله رفتارهای روزمره کودک را شکل می‌دهد. دانش‌آموز دبستان می‌آموزد که در گفتار خود صادق، در روابط امین و در برخورد با بزرگ‌ترها و والدین مطیع و متواضع باشد. آراستگی ظاهر، پاکیزگی و رعایت عفت و حیا بخش دیگری از این منش تربیتی است که آموزگار در تعاملات روزانه کلاس آن را پایش می‌کند.

پرورش روحیه شکیبایی، شجاعت در برابر سختی‌ها و وفای به عهد از سنین پایین پایه‌ریزی می‌شود. کودک باید یاد بگیرد که برای رفتارها و داوری‌های خود دلیل بیاورد، از اشتباهات دیگران چشم‌پوشی کند و در صورت خطای خود، جسارت عذرخواهی و جبران داشته باشد. انجام کارهای شخصی بدون وابسته بودن به هم‌کلاسی‌ها، همراه با بهره‌گیری از کلمات محبت‌آمیز در مکالمات، نمادهای بارز تثبیت این اهداف اخلاقی هستند.

معاونان پرورشی برای تبدیل این ارزش‌ها به فعالیت‌های مستمر مدرسه‌ای، معمولاً نیازمند چهارچوبی مدون هستند؛ در این مسیر استفاده از برنامه سالانه معاون پرورشی ابتدایی فرآیند زمان‌بندی مراسم‌ها، برنامه‌های قرآنی و طرح‌های تربیتی را بسیار منسجم‌تر می‌کند.

اهداف علمی، آموزشی و پژوهش‌محوری دانش‌آموزان ابتدایی

یادگیری در دبستان با برانگیختن حس کنجکاوی و علاقه به کشف پدیده‌ها جان می‌گیرد. دانش‌آموز باید ارزش علم و نقش آن را در حل مسائل روزمره درک کند و با عادت مطالعه کتاب‌های غیردرسی رشد یابد. کسب مهارت‌های پایه در تفکر، خوب شنیدن، درست سخن گفتن، روان خواندن، حساب کردن و نگارش صحیح فارسی، سنگ‌بنای موفقیت در پایه‌های تحصیلی بعدی خواهد بود.

اگر معلم به دنبال تقویت روش علمی در دانش‌آموزان باشد، مسیر آموزش از حافظه‌محوری به سمت مشاهده و آزمایشگری تغییر جهت می‌دهد. پیاده‌سازی فرصت‌های عملی نظیر هدایت بچه‌ها در قالب طرح جابر حیان نمونه‌ای کارآمد است که روحیه پژوهشگری، کار گروهی و لمس مفاهیم علوم تجربی را در دوره دبستان زنده نگه می‌دارد.

برای پیگیری متوازن همه پایه‌های آموزشی و جلوگیری از سردرگمی در ارزیابی مستمر، مجهز بودن به یک برنامه سالانه معاون آموزشی ابتدایی به کادر مدرسه امکان می‌دهد جدول زمان‌بندی گروه‌های درسی و آزمون‌های عملکردی را با دقت مدیریت کنند.

رشد ابعاد زیستی و اجتماعی در فضای دبستان

اهداف زیستی سلامت جسمی و تندرستی دانش‌آموز را زیر ذره‌بین قرار می‌دهند. فراگیران باید مراقبت از حواس پنج‌گانه، اصول صحیح نشستن و راه رفتن، رعایت بهداشت فردی و توجه به نکات ایمنی را تمرین کنند. همچنین آشنایی با راه‌های پیشگیری از بیماری‌ها و تقویت قوای بدنی از طریق بازی‌های هدفمند کلاسی و زنگ ورزش، تضمین‌کننده نشاط جسمی آن‌هاست.

در بعد اجتماعی، دانش‌آموز دبستان با حقوق خود و دیگران آشنا می‌شود و همکاری در کارهای گروهی را بر رقابت فردی ترجیح می‌دهد. رعایت نظم و مقررات مدرسه، احترام به عوامل آموزشی، انتقادپذیری منصفانه و دفاع منطقی از حق خود، کودک را برای ورود به جامعه آماده می‌سازد. شناخت این مقتضیات در دبستان، مقدمه‌ای است تا بعدها درک تفاوت‌ها و اهداف تکمیلی مندرج در اهداف آموزش پرورش دوره ی متوسطه اول آسان‌تر شود.

اهداف فرهنگی، سیاسی و اقتصادی برای کودکان ابتدایی

توجه به ذوق هنری و درک زیبایی‌های آفرینش، پایه اصلی ساحت زیبایی‌شناختی است. دانش‌آموز در این دوره قصه و شعر مناسب را دوست دارد، با میراث فرهنگی و سنن اسلامی-ایرانی انس می‌گیرد و سعی می‌کند خلاقیت خود را در کاردستی و نقاشی بروز دهد.

در حوزه سیاسی و ملی، شناخت هویت ایرانی، ادای احترام به پرچم و حفظ سرود ملی اهمیت دارد. دانش‌آموز مفهوم وحدت و امنیت ملی را با حس برادری نسبت به اقوام مختلف کشور لمس می‌کند و با شخصیت بنیان‌گذار جمهوری اسلامی و تاریخ صدر اسلام آشنا می‌شود. هم‌زمان، در حیطه اقتصادی نیز مفاهیم پرهیز از اسراف، تفکیک مالکیت شخصی از اموال عمومی، احترام به مشاغل گوناگون و ترغیب به استفاده از تولیدات ملی به دانش‌آموز منتقل می‌گردد.

به کار بستن این انتظارات گسترده نیازمند مدیریت یکپارچه مدرسه بر پایه شاخص‌های استاندارد است؛ از این رو همکاران گرامی می‌توانند در تیم مدرسه فایل با بررسی برنامه عملیاتی مدرسه تراز دوره ابتدایی شاخص‌های سند تحول را به شکل پروژه‌های سالانه و زمان‌بندی‌شده پیاده کنند.

پرسش‌های متداول درباره اهداف دوره ابتدایی

برای اجرای هماهنگ این سرفصل‌ها در ابتدای سال تحصیلی، گام بعدی این است که مدیران و آموزگاران در شورای معلمان، این اهداف هشت‌گانه را با بودجه‌بندی دروس ماهانه تطبیق دهند و شاخص‌های رفتاری دانش‌آموزان را به شکل چک‌لیست‌های دوره‌ای مستندسازی نمایند.

برای پیدا کردن سریع این صفحه، در گوگل «اهداف آموزش و پرورش دوره ی ابتدایی مدرسه فایل» را جست‌وجو کنید.